Co my tu mamy?

Zacznijmy od omówienia specyfikacji. Według opisu sprzedawcy dysk wykonany jest z tworzywa sztucznego i aluminium, choć tego drugiego powiedzmy że nie zauważyłem. Dysk ma być kompatybilny z interfejsem USB 3.1 i faktycznie do zestawu dołączono kabel USB-A 3.0 na USB-C. To by było na tyle z ważnych punktów specyfikacji. W ręku dysk jest lekki jak atrapa, a niestarannie nadrukowany napis „HardDisk” przypomina, że mamy tu do czynienia z niezwykle podłą podróbą SanDiska. Dysk waży 24,5 grama (!) a jego wymiary to 101x51x9,5 mm. Nośnik dostępny jest w pojemnościach od 1 TB do absurdalnych 256 TB. Najbogatsza wersja kosztuje raptem 188 zł.

Jak się nazywasz?

Analizę rozpocząłem od linuksowej komendy lsusb, tak przedstawił się podłączony dysk:

Bus 001 Device 003: ID 048d:1234 Integrated Technology Express, Inc. Chipsbank CBM2199 Flash Drive

Poszperałem w sieci i choć nie znalazłem pełnej dokumentacji to odkryłem, że układ taki jest dedykowany do urządzeń typu pendrive. Powyżej widzicie przykładowe zastosowanie i układ w jednej z dostępnych wersji. Producent przygotował kilka wersji, w tym zalaną żywicą zwaną także czasami „czarnym glutem”. Najpewniej obsługuje on maksymalnie USB 2.0, a więc zapewnienia producenta o wsparciu dla USB 3.1 można już włożyć między bajki. Układ pozwala na podłączenie do ośmiu pamięci NAND flash, mowa tu jednak o wersji 64-pinowej, a nie tej z powyższego zdjęcia. Mimo wszystko już na tym etapie staje się jasne, że obiecane parametry są raczej mało realne.

Diabeł tkwi w szczegółach

Dysk podłączyłem do portu USB 3.0 (wolę posługiwać się starym nazewnictwem) i uruchomiłem program testowy. I tu pojawia się problem, ponieważ nie mam pojęcia jak interpretować wynik testu zapisu (czerwony wykres). W zasadzie można z niego wywnioskować tylko to, że z USB 3.0 nie ma to nic wspólnego. Średnia prędkość odczytu również to potwierdza. Moją uwagę przykuł nagły (choć niewielki) wzrost wydajności w teście odczytu. Anomalia pojawiła się na około 64 GB nośnika. Czyżby dysk w tym momencie ujawnił swoją prawdziwą pojemność? Niestety, żaden program wprost nie podał mi realnej pojemności, ten w którym pokładałem największe nadzieje zawiesił się. Pozostała mi metoda ręczna – załadowałem na dysk ponad 90 GB danych a następnie odłączyłem go na chwilę od komputera. Po ponownym podłączeniu system pokazywał 94,3 GB zajętego miejsca...

...ale rozmiar zapisanych danych wyniósł 62,2 GB!
Szybka weryfikacja potwierdziła, że w skopiowanych danych brakuje plików. Tym samym można ostatecznie potwierdzić, że dysk 1 TB ma w środku pamięć o pojemności 64 GB.

Rozbieraj się, robimy sekcję

Na tym etapie spodziewałem się, że wewnątrz dysku znajdę zwykły, tandetny i przestarzały pendrive ze zmodyfikowanym oprogramowaniem kontrolera. 7 lat serwisuję tandetną chińską elektronikę i ciężko mnie zaskoczyć. A jednak...
Zamiast pendrive znalazłem kartę pamięci i adapter na USB. Pierwotnie miałem tu opisać jak przeprogramować kontroler aby zgłaszał realną pojemność, jednak tym razem nie podejmę się tego. Widoczny na zdjęciu kontroler znajdujący się pomiędzy gniazdem karty a rzędem elementów SMD to raczej nie jest CBM2199. W zasadzie nie mam pojęcia co to jest, ponieważ producent zatarł laserowo oznaczenia. Nigdzie też nie znalazłem informacji, aby układ CBM2199 pozwalał na wykorzystanie karty pamięci w roli układu flash. Wszystko wskazuje na to, że nawet nazwa urządzenia widoczna w programie lsusb została sfabrykowana przez producenta, w przypadku chińskich producentów nie jest to wcale nie realne.

Problem jest poważniejszy niż się wydaje

Czego spodziewałem się zamawiając ten dysk? Mniej więcej tego co zobaczyłem. Wielu zapewne stwierdzi, że tylko idiota dałby się na coś takiego nabrać, ale to tak nie działa. Nie każdy zna się na technologiach i informatyce, są ludzie dla których te jednostki to niezrozumiały bełkot. Nie ma w tym nic złego, nikt w końcu nie jest ekspertem od wszystkiego. Myślę, że tacy właśnie ludzie są głównym targetem producentów takich chłamów. Co można z tym zrobić? Na pewno ostrzegać, a jeśli produkt został już kupiony to namawiać do zwrotu, jest to możliwe zarówno na Temu i Aliexpress.

Krótki przegląd sklepów internetowych dał mi do zrozumienia, że problem jest poważny. Identyczny dysk można kupić również na Allegro (150 zł) i Amazonie. Omijanie chińskich sklepów wcale nie chroni przed zakupem takiego scamu. Ba, nawet opinie o produkcie często wprowadzają w błąd i wbrew pozorom nie zawsze można im ufać.